मागील लेखासारखी ही काल्पनिक मुलाखत नाहीये. मी संगणक क्षेत्रात काम करतो (हार्डवेअर आणि नेटवर्कींग). या क्षेत्रात नोकरी वारंवार बदलण्याचे प्रमाण खुपच आहे. त्यामुळे मुलाखती घेण्याची वेळ वारंवार येते. त्यातील हे काही नमुने…..
मुलाखती वेगवेगळ्या पदांसाठी होत्या. (हार्डवेअर इंजीनीअर, बॅक ऑफीस असिस्टंट, रिसेप्शनिस्ट, अकाउंटंट इ.) पण सगळ्यांची प्राथमिक मुलाखत मलाच घ्यायची होती.
मुलाखत क्र. १ : (पद : बॅक ऑफीस असिस्टंट)
(हा उमेदवार केरळचा आहे. उमेदवाराचा रेझ्युमे अतीशय पॉवरफुल आहे. ७ वर्षात ३५ नोकर्या. ह्याची मुलाखत घेऊ की नको हा मनात आलेला पहिला विचार)
मी : टेल मी अबाऊट युवरसेल्फ !
उमेदवार : सार माय नेम इज ………………… आएम फ्राम गेरला. (केरला). आई एम हेविंग सेवन इयर्स रीच एक्सपिरीयन्स.
मी : ऑफकोर्स ! आय कॅन सी दॅट इन युवर रेझ्युमे !
उमेदवार : थँक्यू सार !
मी : व्हीच वॉज युवर फस्ट जॉब ?
उमेदवार : आय डोन्ट रिमेंबर सर. आय हॅव चेंज्ड सो मेनी जॉब्स !
मी : ओक्के. आय विल रीड इट फॉर यु. यु वेअर वर्कींग एज अ टीचर फॉर प्रायमरी फॉर सिक्स मन्थस. व्हाय यु लेफ्ट धिस जॉब ?
उमेदवार : या.. आय रिमेम्बर सार ! एक्चुली आय वॉज नॉट अर्निंग इनफ मनी फ्रॉम ईट एन्ड चिल्ड्र्न युज्ड टु ट्रबल मी मच. यु नो दीज कीडस आर वेरी वेरी नॉटी.
मी : या ! आय गॉट इट. ओके, विल मुव्ह टू युवर नेक्स्ट जॉब. यु डोन्ट ट्राय टु रिमेम्बर, आय वील रीड इट फॉर यु. (काय करु, मला वेळ वाचवायचा होता ना !) युवर नेक्स्ट जॉब वॉज एज अ क्लर्क ईन ……. कंपनी फॉर थ्री मन्थस. व्हॉट इज द रीझन टु स्टे हियर ओन्ली फॉर थ्री मन्थस ?
उमेदवार : सार ! माय बॉस वॉज नॉट अ गुड गाय. ही वॉज हरॅसींग मी. आय कॅन नॉट टॉलरेट दॅट !
एकंदरीत या उमेदवाराच रेझ्युमे बघतांना असे लक्षात आले की हा माणुस ६ ते ७ महिन्यापेक्षा जास्त एकाही ठिकाणी टिकलेला नाही. अजुन चार पाच प्रश्न विचारल्यानंतर मला एक कळाले की हा फार दु:खी माणूस आहे आणि प्रत्येकजण याला हरॅस करण्याच्याच मागे आहे. पण मग विचार केला की ह्या हरॅस करणार्यांच्या लिस्टमधे माझ्यासारख्या माणसाची भर कशाला ? म्हणून मग मी त्याला मनोमन डिच्चू देऊन टाकायचे ठरवले आणि मुलाखत संपविली.
———————————————————————————————————————————
मुलाखत क्र. २ : (पद : अकाउंटंट)
(ह्या महिला उमेदवार आहेत. मराठी आहेत हे माहीत असुनही इंग्रजी संभाषण कला तपासण्यासाठी मी इंग्रजी मधून सुरु होतो)
मी : टेल मी अबाऊट युवरसेल्फ !
उमेदवार : इंग्रजी येत नाही. मराठीतून बोला.
(पहिल्याच बॉलवर मी आउट.)
मी : बरं ! बरं ! तुमच्याबद्दल माहिती सांगा.
उमेदवार : लग्न झालयं. मागच्याच वर्षी डिलीवरी झाली.
(क्षणभर मी डॉक्टर आहे आणि ह्या बाई माझ्याकडे आलेल्या पेशंट आहेत की काय असे वाटून गेले.)
मी : तस नाही. मला तुमच्या नोकरीच्या अनुभवाबद्दल सांगा.
उमेदवार : एक वर्षाचा एक्सपिरेन्स आहे. टॅलीमधे काम करु शकते.
मी : हं ! मला एक सांगा, जर तुमच्या कस्टमरकडून चेक आला की तो तुम्ही कोणत्या खात्यात लिहिता ? क्रेडीट की डेबीट ?
उमेदवार : (बराच वेळ विचार करुन) मी अगोदर कामाला होते ते सर मला सांगायचे आणि मी फक्त इंट्र्या करायचे.
हे अगाध ज्ञान ऐकल्यावर मी जास्त खोल पाण्यात न उतरता काठावरुनच अंदाज बांधला आणि तांत्रीक प्रश्न आवरते घेतले.
मी : किती पगाराची अपेक्षा आहे ?
उमेदवार : पहिल्या ठिकाणी साडेपाच हजार मिळत होता. आता नऊ हजार तरी मिळाला पाहीजे.
मी : का ? इतक्या पगाराची का बरे अपेक्षा ?
उमेदवार : महागाई पाहिली किती वाढलीय ते ? शिवाय फॅमिली वाढली. पगार नको का वाढायला ?
(अहो अगोदर नोकरी तर मिळवा मग पगार वाढवून घ्या.)
मी : ठीक आहे. कळवू तुम्हाला. तुमचा इ-मेल एड्रेस आहे ना ?
उमेदवार : नाही इ-मेल एड्रेस नाहीये. लोक नको नको ते इ-मेल पाठवतात म्हणून नाही बनविला.
मी : अहो मग आम्ही तुम्हाला कळविणार कसे ?
उमेदवार : माझ्या बहिणीचा इ-मेल एड्रेस देते त्यावर कळवा.
(वा रे वा ! म्हणजे बहिणीला नको नको ते इ-मेल आले तर चालतात वाटतं !)
मी : ठीक आहे. या तुम्ही !
———————————————————————————————————————————
मुलाखत क्र. ३ : (पद : हार्डवेअर इंजीनीअर )
(हा उमेदवार लालूप्रदेश….चुकलो …. उत्तर प्रदेशचा आहे. ) हे उमेदवार फार्फार नम्र असतात. (म्हणजे तसे ते भासवतात तरी.)
मी : टेल मी अबाऊट युवरसेल्फ !
उमेदवार : सर ! आई एम ……..कुमार. आई हॅव डन माई ग्रेजुएशन इन बी.ए. फ्राम पुर्वांचल युनिवरसिटी.
(जसे गुज्जु बाय डिफॉल्ट भाई किंवा बेन असतात तसे हे कुमार युपी बिहार मधे लाखोंच्या संख्येने असावेत असे माझे अनुमान बनले आहे. ह्यांचे आई (I) आणि माई (My)वर फारच प्रेम असते.)
मी : व्हाट वॉज युवर लास्ट प्रोफाईल ?
उमेदवार : सर क्षमा चाहुंगा लेकीन क्या मै हिंदी मे बात कर सकता हूं ?
मी : क्यों ? अंग्रेजी नही आती ?
उमेदवार : नही ! आती है सर लेकीन इतनी क्लीअर नही है !
मी : तो फिर कस्टमर से बात कैसे करोगे ? मराठी आती है क्या ?
उमेदवार : थोडी थोडी समज मे आती है सर ! वैसे यहा मराठी लोग हिंदी अच्छी बोल लेते है तो काम चल जाता है !
मी : पिछला जॉब क्यूं छोडा ?
उमेदवार : सरजी गाँव जाना पडा मई मे तो फिर कंपनी से निकाल दिया गया !
मी : ठीक है ! सॅलरी कितनी लोगे ?
उमेदवार : सरजी आप ही सोच समझके दे दिजीये बस !
मी : ठीक है ! कबसे जॉईन करोगे ?
उमेदवार : कलसे आ जायेंगे सरजी !
———————————————————————————————————————————
मुलाखत क्र. ४ : (पद : हार्डवेअर इंजीनीअर )
मी : टेल मी अबाऊट युवरसेल्फ.
(हा उमेदवार मराठी आहे.)
उमेदवार : माय नेम इज राहूल …………………… आय एम २० इयर ओल्ड. सो….सो….सो…..
(इंग्रजी बर्यापैकी आहे हे पाहून मी गाडी मराठीच्या रूळावर नेतो)
मी : अगोदरचा जॉब का सोडला ?
उमेदवार : गणपतीला जायला सुट्टी मिळाली नाही मग सुट्टी न घेताच गेलो.
मी : आम्ही देखील गणपतीला सुट्टी देत नाही.
उमेदवार : चालेल सर .
( आता हा चालेल म्हणतो पण मला माहित असते कि हा परत गणपतीला सुट्टी मागणार)
(रेझ्युमेमधे तांत्रिक माहिती ठासून भरलीय. अशी ठासून भरलेली माहीती पाहीली की दारुगोळ्याचं कोठार सापडल्याचा आनंद होतो व दोन चार प्रश्नांनंतर हा दारुगोळा खरोखरच कामाचा आहे की फुसका आहे ते कळून येते. या उमेदवाराला २-४ प्रश्न विचारल्यावर हा फुसका बार आहे हे लगेचच कळाले.)
मी : पगाराची काय अपेक्षा आहे ?
उमेदवार : १५ ह्जार तरी पाहीजेत.
मी : पण नॉलेजच्या हिशोबानेच पगार देऊ शकतो. मी तुला तु दिलेल्या माहितीतुनच १५ प्रश्न विचारतो. त्यातील जितके प्रश्न बरोबर येतील त्या प्रत्येक प्रश्नाबरोबर तुझा पगार रु. १०००/- प्रमाणे वाढवुयात. चालेल ?
उमेदवार : (चेहरा पाहण्यालायक) चालेल !
मी : तुम्ही एचपी ब्रँड्च्या मशीनवर काम केलय असे लिहीलेय ? मग तुम्ही एखादी कंप्लेंट लॉग करताना कोणता नंबर फिरविता ?
उमेदवार : ?????????????????? (हा नंबर प्रत्येक एचपी मशीनवर काम करणार्या इंजीनीअरच्या अगदी तोंडपाठ असतोच असतो. तो क्र. आहे ३०३०३६३६३
मी : उत्तर नाही ? ठीक आहे. आता तुमचा पगार रु. १४,०००/-. बर दुसरा प्रश्न. लुप बॅक आय पी एड्रेस सांगा ?
उमेदवार : १९२.१६८.१.१
मी : चुक ! उत्तर आहे १२७.०.०.० आता तुमचा पगार रु. १३,०००/-. आता तीसरा प्रश्न : ४० जीबीचे फॅट ३२ पार्टीशन बनवता येईल काय ?
उमेदवार : हो. येईल.
मी : चुक. फॅट ३२ मधे फक्त ३२ जीबीपर्यंतच पार्टीशन बनवता येते. आता तुमचा पगार आहे रु. १२,०००/-
(असे अजून ५-६ प्रश्न विचारल्यावर मात्र त्याचा धीर सुटला)
उमेदवार : सर तुम्ही सांगाल तो पगार मी घेईन पण मला कामावर ठेवा.
———————————————————————————————————————————
वरील नमुने अगदी भन्नाट नसले तरी यापेक्षाही एकेक नग येतात व करमणूक करुन जातात. अर्थातच गमतीचा भाग सोडल्यास आम्ही आमच्या बजेटप्रमाणे व त्यातल्या त्यात बरे उमेदवार निवडतो.
मुलाखत देताना व घेतांना काही बाबी लक्षात आल्या त्या अशा.
१. तुमची वेळ चांगली असली पाहिजे. म्हणजेच कंपनीला जर तातडीची गरज असेल तर मुलाखत अगदी यशस्वी झाली नाहीतरी नोकरी
मिळण्याची शक्यता जास्त असते.
२. मुलाखत घेणार्याकडे फावला वेळ बराच असला तर तुमचे काही खरे नाही. तो अगदी एक एक मुद्दा चावून चोथा करुन खाणार हे
नक्की.
३. काहींना आपले इमेल एड्रेस don@yahoo.com किंवा superstar@gmail.com असे बनवितात. असे इमेल एड्रेस बघणार्याच्या
डोक्यात नक्की जातात.
४. रेझ्युमे लिहिताना शक्यतो आपण जे काम केले आहे त्या त्या टेक्नोलॉजीवरच भर असू द्यावा. उगाच कोणाचा तरी ढापून लिहून नका.
आयत्या वेळी उत्तर देण्यास अडचण होते.
५. मुलाखत देताना अतिशय नम्रता किंवा अतिशय उद्धटपणा दिसणार नाही याची काळजी घ्या.
———————————————————————————————————————————
कितीही नाही म्ह्टले तरी नोकरी देणार्यालाही बर्याच मर्यादा येतात.
कोकणी माणूस म्हटला की त्याला होळीला आणि गणपतीला सुट्टी पाहिजेच. मग आणा बदली माणूस.
घाटावरचा माणूस म्ह्टला की त्याला यात्रेला सुट्टी हवीच. मग आणा बदली माणूस.
युपी/बिहारवाला माणूस म्ह्टला की त्याला मे/जून मधे किमान १५ दिवस ते कमाल १ महिना सुट्टी लागते. मग आणा बदली माणूस.
लेडीज स्टाफ म्हटला की त्यांना संध्याकाळी / रात्री थांबवून घेता येत नाही.
याशिवाय नेमके सोमवारी आजारी पडणारे देखील कमी नाहीत. (सुट्टीचा वार रविवार बदलून सोमवार करावा की काय इतपत मला त्रास॑ होतो कधी कधी.)
काही कलाकार इतके जास्त आजारी पडतात की त्यांना फोन / एसएमएस करुन कळवायचे देखील त्राण राहत नाही.
काही जण रात्री २-३ वाजता एसएमएस करुन आल्याचे सांगून आपण किती पंक्चुअल आहोत हे दाखवून देतात.
असो. आता इतकेच.
( ह्या लेखात कोणत्याही जाती/धर्माच्या /प्रांताच्या / लिंगाच्या व्यक्तीचा किंवा त्याच्या शिक्षणाचा अनादर करण्याचा हेतू नाही. जे मांडले आहे ती केवळ वस्तूस्थिती आहे आणि वेळोवेळी त्यांचा प्रॉब्लेम समजून घेऊन मदत करण्याकडेच कल असतो.)
समाप्त…………………..
(अवांतर : हार्डवेअर इंजीनीअर असे गोंडस नाव असले तरी प्रत्यक्षात ही मुले १० वी /१२वी / पदवी घेऊन एखाद्या वर्षाचा कोर्स करुन करीयर करतात.)
वाचक काय म्हणतायेत !